متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

کفال ماهیان پس از معرفی به دریای خزر در سواحل ایرانی اولین بار در سال 1321 در صید ظاهر گردیدند و پس از صید آن ماهیها نوساناتی داشته، بطوریکه میانگین صید این ماهی از دهه 20 لغایت دهه 70 افزایش بسیار زیادی نشان داده است.ترکیب گونه ای کفال ماهیان در سواحل ایرانی دریای خزر طی سالهای 1369 لغایت 1377 نشان می دهد که عمدتا صید (بغیر از سال 1373) مربوط به کفال طلایی بوده و در اغلب سالهای فوق الذکر بیش از 50 درصد صید این ماهیان را بخود اختصاص داده است.میزان صید در واحد تلاش کفال طلایی از 93 کیلوگرم در هر پره کشی در سال 1369 به 33 کیلوگرم در هر پره کشی در سال 1376 رسید. در مورد کفال پوزه باریک نیز این روند کاهشی است و میزان صید در هر واحد تلاش از 78 کیلوگرم در سال 1369 به 15 کیلوگرم در هر پره کشی در سال 1376 رسید. یکی از عوامل عمده کاهش صید در واحد تلاش این ماهیان، افزایش فعالیت صیادی و افزایش تعداد پره کشی ها (از 20975 بار در سال 1369 به 42878 بار پره کشی در سال 1376) بوده است.میانگین طولی کفال طلایی طی سالهای 1369 لغایت 1376 در استان گیلان کاهش داشته ولی در استان مازندران میانگین طولی این ماهیان افزایش نشان داده است.در مورد ماهی کفال پوزه باریک باید اشاره کرد که میانگین طولی در استانهای مازندران و گیلان تفاوت زیادی را طی سالهای 1369 لغایت 1376 نداشته است.

کفال ماهیان پس از ماهی سفید دومین رتبه را در میزان صید ماهیان استخوانی از سواحل ایرانی دریای خزر، دارند. به منظور شناسایی و تعیین تراکم درشت بی مهرگان کفزی موجود در روده کفال ماهیان وحشی سواحل ایرانی دریای خزر و تعیین برتری تغذیه ای ماهیان در شرایط محیط طبیعی، در ایستگاه های انزلی، کیاشهر، نوشهر، بابلسر و ترکمن در طول فصل صید سال های 1388-1386 هر هفته یک بار از ماهیان کفال صید شده در شرکت های تعاونی پره، نمونه برداری انجام شد. ماهیان کفال صید شده بلافاصله به آزمایشگاه منتقل شده و ماکروبنتوزهای تغذیه شده توسط آن ها با بررسی محتویات دستگاه گوارش مشخص شد. نتایج نشان داد که خانواده Rotalidae بیش ترین درصد طعمه مصرف شده در کفال طلایی گیلان (3/270± 8/148) و خانواده Balanidae (7/1303± 3/282) بیش ترین مقدار طعمه مصرف شده در کفال طلایی مازندران بود. بنابراین این طعمه ها دارای برتری انتخابی برای کفال طلائی محسوب می شود.

این مطالعه به منظور تعیین پراکنش مکانی و زمانی کفال ماهیان با استفاده از تور ترال کف در سواحل ایران در عمق های 100-10 متر طی سال های 89-1387 صورت گرفت. میزان صید و صید در واحد تلاش (CPUE) طی 8 گشت روند کاهشی شدیدی داشت. میزان صید از 3064 کیلوگرم در بهار 1387 به 93 کیلوگرم در زمستان 1389 و میانگین (خطای معیار CPUE (± به ترتیب (17.77±) 63.8 و (1.58±) 2.9 کیلوگرم در 0.5 ساعت ترال کشی (kg/ 0.5 hr-1) برآورد شد. پراکنش مکانی- زمانی نشان داد که در فصل بهار، کفال ماهیان بیش تر در عمق های کم تر از 20 متر مناطق میانی و شرقی متمرکز بودند. بیش ترین مقدار CPUE در این فصل در منطقه میانی 152.8 (±73.26) kg/ 0.5 hr-1 دیده شد. ولی در فصل تابستان به شدت تراکم آن ها کاهش یافت، به طوری که بیش ترین CPUE فقط 10.0 (±2.74) kg/ 0.5 hr-1 در عمق های کم تر از 20 متر در منطقه شرقی بود. در فصل پاییز به دلیل مهاجرت کفال ماهیان به سواحل جنوبی، میانگین CPUE به شدت افزایش یافت (حداکثر 136.0 (±26.38) kg/ 0.5 hr-1 در منطقه شرقی). در فصل زمستان تراکم این ماهیان دوباره کاهش یافت. بیش ترین میانگین CPUE در عمق های کم تر از 20 متر در منطقه شرقی 41.7 (±7.73) kg/ 0.5 hr-1 بود. بر اساس نتایج به دست آمده توده اصلی جمعیت کفال ماهیان در سواحل ایران در همه فصل ها در عمق های کم تر از 20 متر پراکنش و تراکم دارند. برای زمستان گذرانی، کفال ماهیان در فصل پاییز به سواحل ایران مهاجرت می کنند، به همین دلیل میزان صید آن ها در این فصل زیاد می باشد.

در پی وقوع تلفات شدید در کفال ماهیان طلایی در سواحل جنوبی دریای خزر که از سال 1380 آغاز گردید تعداد 312 ماهی بیمار در اندازه 15 تا 25 سانتی متر دارای علایم بالینی شامل اختلالات عصبی مانند رفتار شنای نامنظم، مارپیچی یا خوابیده به پشت در سطح آب و اتساع محوطه شکمی طی سالهای 1385 تا 1388 نمونه برداری گردید. تمامی ماهیان بیمار دارای کیسه شنای متسع بودند. در آزمایشات باکتریای شناسی و انگل شناسی، هیچگونه عامل بیماریزا را مشخص نگردید. مطالعه بافت شناسی در 29 ماهی، علایم نکروز و واکئوله شدن بافت مغز، اعصاب بینایی و شبکیه چشم را نشان داد. آثار آسیب سلولی (CPE) حاصل از نوداویروس در تیره سلولی SSN-1،5  روز پس از تلقیح هموژن فیلتر شده مغز و چشم 4 ماهی در ماهی در دمای 25 درجه سانتی گراد به صورت واکوئوله شدن شدید مشاهده شد. این آثار آسیب سلولی در پاساژهای بعدی نیز ایجاد گردید. عیار ویروس مذکور 104 TCID50 در میلی لیتر محاسبه شد. در آزمایش آنتی بادی درخشان غیر مستقیم با استفاده از آنتی بادی مونوکلونال ضد نوداویروس، نقاط طلایی درخشان در سلولهای SSN-1 آلوده شده و مقاطع بافتی چشم و مغز نشان از نشان از حضور آنتی ژن نوداویروسی بود. تشکیل باند bp 289 در الکتروفورز محصول RT-PCR حاصل از 23 نمونه چشم و مغز و سلولهای SSN-1 آلوده شده، حاکی از حضور RNA  نوداویروس در آنها بود. در بررسی میکروسکوپ الکترونی، ذرات نوداویروس با اندازه 25 تا 30 نانومتر در مقطع چشم یک ماهی کفال بیمار مشاهده گردید. این اولین گزارش جداسازی و شناسایی نوداویروس از کفال طلایی دریای خزر است ولی بررسی احتمال ابتلای سایر گونه ها به این بیماری نیاز به مطالعات بیشتری دارد.

در مطالعه حاضر خواص آنتی اکسیدانی پروتئین آبکافتی حاصل از ضایعات کفال ماهیان دریای خزر در زمان های مختلف آبکافت مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور 20 قطعه ماهی کفال با میانگین وزنی 50 ± 300 گرم تهیه شد و ضایعات شامل سر، باله ها و امعاء و احشاء جهت انجام آبکافت با آنزیم آلکالاز L 4/2 (غلظت آنزیم 1/5 درصد وزن ماده اولیه، دما 55 درجه سانتی گراد و pH 8) در زمان های مختلف آبکافت شامل 30، 60، 120 و 180 دقیقه مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد درصد پروتئین و خاکستر در پودر پروتئین آبکافتی نسبت به نمونه ی خام به طور معنی داری افزایش و درصد چربی کاهش یافت (0/05>p). پروتئین محلول و درجه آبکافت ضایعات با افزایش زمان آبکافت تا 120 دقیقه افزایش یافتند(0/05>p). قدرت مهار رادیکال آزاد DPPH با افزایش غلظت پروتئین تا 120 دقیقه، افزایش پیدا کرد(0/05>p) و کمترین مقدار IC50 در زمان 120 و 180 دقیقه (به ترتیب 0/06±1/04، 0/01±0/01 میلی گرم بر میلی لیتر) به دست آمد(0/05>p).  با افزایش غلظت پروتئین و زمان آبکافت، قدرت کاهندگی آهن سه ظرفیتی افزایش معنی داری پیدا کرد (0/05>p).  قدرت مهارکنندگی رادیکال ABTS نیز، با افزایش زمان آبکافت تا 120 دقیقه افزایش یافت (0/05>p). به طور کلی، با توجه به اینکه پروتئین آبکافتی حاصل از ضایعات کفال ماهیان دریای خزر در حذف رادیکال های آزاد DPPH، ABTS و همچنین قدرت کاهندگی آهن سه ظرفیتی عملکرد مناسبی نشان دادند، می توان اظهار داشت که این محصول قابلیت استفاده به عنوان یک ترکیب آنتی اکسیدانی را دارد.